Nieuws
Welkom op de Nieuwspagina van de NSGV Haarlem-Amsterdam
Eerste Doorgeven Nieuwsbrief verschenen
Vrijdag 30 maart 2012 werd de eerste Doorgeven Nieuwsbrief (pdf) verstuurd naar ieder die in ons digitale adressenbestand is opgenomen.
Heeft u hem nog niet gehad? Meldt u hier aan en u ontvangt de Nieuwsbrief voortaan kosteloos in uw mailbox.
Drie activiteiten voor amateurorganisten
De NSGV Haarlem-Amsterdam organiseert in de komende maanden drie studiebijeenkomsten die met name bedoeld zijn voor de amateurorganisten. Deze activiteiten vinden plaats op 1 juni in Purmerend, op 16 juni in Haarlem en op 13 oktober in Schermerhorn.
Kennismaking met 'Orgelbegeleidingen bij de liederen van GvL'
Vrijdag 1 juni 2012, 19.30 - 22.00 uur, H. Nicolaaskerk (Koepelkerk), Purmerend
Veel organisten hebben er jaren naar uitgekeken, de begeidingen bij de bundel Gezangen voor Liturgie (GvL). Er waren wel diverse begeidingen voorhanden maar nu is er een bundel waarin alle liederen (GvL 401 t/m 659) bijeen zijn gebracht. Voor een deel zijn dit bestaande begeleidingen, maar voor een deel zijn het ook nieuwe begeidingen, speciaal voor deze nieuwe bundel gemaakt.
Op de workshop op 1 juni gaan we deze begeidingsbundel nader beschouwen. Van de deelnemers wordt verwacht dat ze zelf één of meer begeleiding(en) voorbereiden. Eventueel kan een begeiding worden toegestuurd als de deelnemer (nog) niet in het bezit is van de begeleidingenbundel. Daarnaast zal er veel aandacht zijn voor het registreren en het tempo van de voorspelen en begeleidingen.
Er staan in de Nicolaaskerk in Purmerend de organisten drie bijzondere orgels ter beschikking. Een kabinet-orgel van G. Bätz uit 1777, het C.G.F. Witte-orgel uit 1864 en het beroemde R. Garrels-orgel uit 1742. Voor meer informatie over deze orgels kunt hier klikken.
Locatie: H. Nicolaaskerk Kaasmarkt 15 1441 BG Purmerend
Kosten voor deelnameaan de workshop 10,00 euro p.p. en er is plaats voor 6 actieve deelnemers. Inschrijving vindt plaats op volgorde van aanmelden.
U kunt nadere gegevens over de begeleidingenbundel GvL hier vinden en deze direct bestellen.
Workshop en cd-presentatie Haarlemmer Orgelboek
Zaterdag 16 juni 2012, 13.00-16.45 uur, St.-Josephkerk, Haarlem
In 2010 verscheen het Haarlemmer Orgelboek. In dit orgelboek zijn vijf bestaande werken te vinden van Hendrik Andriessen en Albert de Klerk en tien nieuwe composities van Bernard Bartelink, Jos Beijer, Wouter van Belle, Maurice van Elven, Luc Löwenthal, Daan Manneke, Jan Raas en Kees Schoonenbeek. Het initiatief hiertoe werd genomen door de diocesane afdeling van de Nederlandse Sint-Gregoriusvereniging (NSGV) in het bisdom Haarlem-Amsterdam, die daarmee een impuls aan het liturgische orgelspel in het bisdom en daarbuiten wilde geven.
Om amateurorganisten een indruk te kunnen geven hoe de composities klinken, is besloten de werken op een cd op te nemen. Deze opname vond plaats in de St.-Josephkerk te Haarlem; Gemma Coebergh en Mark Heerink tekenden voor deze opname.
De cd wordt op zaterdag 16 juni a.s. gepresenteerd in Haarlem in de Sint-Josephkerk (Jansstraat 43) van 16.00 tot 16.45 uur. Gemma Coebergh en Mark Heerink zullen met orgelspel de presentatie omlijsten. Voorafgaande aan de presentatie is er een workshop van 13.00 - 15.30 uur o.l.v. Gemma Coebergh en Mark Heerink waarin amateur-organisten werken uit het Haarlemmer Orgelboek kunnen voorspelen.
Na de presentatie is de cd verktijgbaar voor 10,00 euro, de normale verkoopprijs van de cd is 15,00 euro.
Kosten voor deelname aan de workshop is 10,00 euro p.p. en er is plaats voor 8 actieve deelnemers. Inschrijving vindt plaats in volgorde van aanmelden. De cd-presentatie is vrij toegankelijk.
Studie- en contactdag voor amateur-organisten rond Gaspard Corrette
Zaterdag 13 oktober 2012, 11.00 - 15.00 uur, Grote Kerk Schermerhorn
In 1703 schreef de Franse barokcomponist Gaspard Corrette de Messe du 8e ton pour L'Orgue. Deze mis, bestaande uit 24 delen, is door zijn eenvoud goed uit te voeren door amateur-organisten. Daarnaast klinken veel van de voorgeschreven registraties ook op latere (romantische orgels) verassend goed. Daardoor is deze muziek goed bruikbaar in de liturgische praktijk van veel amateur-organisten. Om een indruk te krijgen van deze muziek kunt u hier klikken.
Op de workshop wordt ingegaan op uitvoeringspraktijk van de Franse barokmuziek waarbij aan bod komen:
- registratievoorschriften
- ornamentiek
- inegalité
- alternatim praktijk
Het orgel in de Grote Kerk te Schermerhorn stamt uit de 18e eeuw en er is waarschijnlijk afkomstig uit het Rijnland. Het instrument heeft een Franse dispositie en is goed geschikt voor de uitvoering van Franse barok muziek. Voor meer informatie over dit orgel kunt hier klikken.
Kosten voor deelname 15,00 euro p.p. incl. koffie en thee (Gelieve zelf voor een lunchpakket te zorgen). Er is plaats voor maximaal 10 actieve deelnemers.
Locatie: Grote Kerk Schermerhorn, Oosteinde 2, 1636 XV Schermerhorn
Voor opgave en voor eventueel aanvullende informatie m.b.t. de drie bovengenoemde activiteiten kunt u contact opnemen met Mark Heerink, regionaal medewerker kerkmuziek NSGV Haarlem-Amsterdam (06-23400843).
Restauratie orgel in Limmen voltooid
Zondag 12 februari werd met een feestelijk concert het gerestaureerde orgel van de Corneliuskerk in Limmen (gebouwd door de fa. Pels) weer in gebruik genomen. In de afgelopen maanden zijn alle 960 pijpen schoongemaakt en opnieuw geïntoneerd. De membranen zijn vernieuwd, de blaasbalg opnieuw beleerd en de windvoorziening is weer helemaal op orde.
Het klankkarakter van het orgel is behouden gebleven, al klinkt het instrument wel helderder dan voor de restauratie, omdat de registers beter met elkaar in balans zijn gebracht. De speelaard van het orgel is verbeterd en omdat het orgel opnieuw beschilderd is (imitatie eiken), heeft het een heel andere uitstraling gekregen.
Tijdens het inwijdingsconcert werd het orgel bespeeld door de vaste organist Peter Rijs. Er werd ook medewerking verleend door het Liturgisch Koor, het Corneliuskoor en de sopraan Lianne Pirovano. Er werden werken uitgevoerd van o.a. Andriessen, Vierne, Reger , Franck en Planyavsky.
Verslag impulsdag 'De toekomst van de traditie'
Markering van 25 jaar Doorgeven 
Ruim 70 pastores en vrijwilligers uit het hele bisdom kwamen zaterdag 21 januari jl. naar de Willibrorduskerk in Heiloo voor een impulsdag voor liturgie met als thema 'De toekomst van de traditie'. De impulsdag kreeg een feestelijk tintje vanwege het zilveren jubileum van het liturgische bulletin Doorgeven, maar had tegelijk ook een enigszins weemoedig karakter omdat dit tijdschrift ophoudt te bestaan. Er komt echter een vervolg, want de NSGV Haarlem-Amsterdam zal haar Nieuwsbrief binnenkort omdopen in ‘Om door te geven’ en daarin, naast de informatie op het gebied van kerkmuziek, ook aandacht geven aan liturgie.
Goud onder het stof
Ko Schuurmans begon de dag met een inleiding die was getiteld: ‘De toekomst van de traditie - een tegenstelling?’ Hij stelde ondermeer dat de traditie, gefundeerd op de Schrift, steeds opnieuw bestudeerd moet worden om te ontdekken wat er aan goud onder het stof te vinden is. De traditie is als een paspop die je gebruikt om kleding te maken. De paspop geeft de contouren aan, maar de tijd, de mode, de noodzaak, de mens voor wie je wat maakt, geeft de uiteindelijke vorm aan, waarbij een groot beroep wordt gedaan op je creativiteit.
Liturgie in twee woorden
‘Kyrie en Gloria – liturgie in twee woorden’. Kerkmusicus Bert Stolwijk hield een pleidooi voor het blijven zingen van de vaste gezangen in de liturgie, ook al spreken ze niet een alledaagse taal of al passen ze niet bij een thema. Hij liet de aanwezigen horen hoe componisten in hun toonzettingen van het Kyrie soms de nadruk leggen op het aanroepen van de Heer (majestueuze, feestelijke klanken) en soms juist het smeken om hulp de boventoon laten voeren. Uiteraard werd er ook door de deelnemers zelf gezongen, van het oude gregoriaans tot een feestelijk Gloria, eindigend met een vierstemmige canon, van Willem Vogel.
Meer dan woorden
Ria Casalod Brakenhoff, pastoraal werkster in de Zaanstreek, begon met een persoonlijk levensverhaal, waar door de aanwezigen ademloos naar werd geluisterd. Hoe een grote steen, gevonden tijdens de laatste vakantie met haar geliefde man Ramon, tijdens zijn ziekte en na zijn overlijden symbool werd voor wie hij voor haar was en nog steeds is. Vervolgens gaf ze nog een concreet voorbeeld van een ritueel dat ze onlangs meemaakte tijdens een huwelijksviering van een Jamaicaans bruidspaar: bruid en bruidegom goten beiden een vaas met zand leeg in een schaal. Het witte zand van de bruid en het donkere zand van de bruidegom werden vermengd en zo werd de betekenis van het huwelijk zichtbaar, meer dan woorden zouden kunnen zeggen.
Doof de geest niet uit
De karmeliet Loek Seeboldt vertelde over de tijd waarin hij als liturgist van het bisdom Haarlem geprobeerd heeft de vernieuwende inzichten van het Tweede Vaticaanse Concilie over te brengen op pastores en vrijwilligers. Hij liet duidelijk zijn teleurstelling blijken over de meer behoudende koers die de kerkleiding momenteel vaart, waarbij in de liturgie de actieve rol van de leken steeds meer teruggedrongen lijkt te worden. Zijn grote wens is dat de geest van Vaticanum II niet wordt uitgedoofd en dat het erfgoed van dit concilie doorgegeven wordt aan de komende generaties.
Als de kerk niet zingt....
Na een geestige column van Henk Haverkort (‘gewone gelovige uit Amsterdam’) kwam een zanger aan het woord. Paul Sanders, oud-redactielid van Doorgeven en o.a. kerkmusicus te Schagen, hield een pleidooi onder de veelzeggende titel ‘Als de kerk niet zingt…’ De aanwezigen mochten – onder begeleiding van organist Mark Heerink – de vreugde van het samen zingen zelf ervaren in bekende en minder bekende ‘liedjes’ uit de bundel ‘Gezangen voor Liturgie’. Vooral de canon ‘Heerlijk is het te loven de Heer’ (Ps. 92) zal nog lang in hun hoofden nageklonken hebben.
De dag werd besloten met een korte Woord- en Gebedsdienst, waarna het glas geheven werd op ‘de toekomst van de traditie’. Daarna poseerde de redactie van Doorgeven nog voor een foto ter herinnering aan dit 25-jarige tijdschrift. 
Op de foto van links naar rechts: Paul Sanders, Ko Schuurmans, Henk Haverkort, Bert Stolwijk, Ria Casalod Brakenhoff en Loek Seeboldt.
Het is de bedoeling dat binnenkort een bundeling van de gehouden inleidingen aan alle deelnemers toegestuurd wordt. Ook andere belangstellenden kunnen de teksten verkrijgen bij redactie@doorgeven.com
Adventslied gecomponeerd door Benedictijn van Egmond
Broeder Adri Kortekaas osb heeft op verzoek van de Adventsactie een nieuw lied gecomponeerd voor de Adventsliturgie: het Lied van de Komende.
%20klein.jpg)
Het lied is te downloaden van de website van de Adventsactie. Daar vindt u ook een uitgebreide toelichting bij het lied.
Scratchdag met nieuwe muziek
Zaterdag 8 oktober jl. namen 35 personen deel aan de scratchdag met muziek voor twee- en driestemmig gemengd koor in Noord-Scharwoude. Er werd vooral gezongen uit recent verschenen missen. Vooral het imposante Kyrie uit de Petite Messe Solennelle van Hayo Boerema (waarin een belangrijke rol is weggelegd voor het orgel) bleek bij de deelnemers in de smaak te vallen. Aan het einde van de dag werden alle ingestudeerde misdelen nog eens doorgezongen bij het fraaie orgel van de Sint-Jan de Doperkerk in Noord-Scharwoude..JPG)
Wie deze dag gemist heeft, kan nog terecht op 5 november a.s. in Almere Haven. Dan wordt deze dag herhaald. Zie de folder (pdf) en het inschrijfformulier (Word).
"Sing with me, we're singing in the Light"
Op 1 oktober jl. was de jaarlijkse studiedag voor kinderkoordirigenten in de Willibrorduskerk in Heiloo. Vol overgave zong een ad hoc koor, waarin kinderen meezongen uit Amsterdam (Watergraafsmeer), Egmond aan Zee, Heiloo, Hoofddorp, Nootdorp en Ursem, een lied dat was ingestudeerd door Jan Maarten Koeman en Minke Huisenga.
Zes koren op geslaagd festival in Hoorn
Op zaterdagavond 1 oktober jl. werd er in de Koepelkerk in Hoorn een korenfestival gehouden waar zes koren uit de regio aan deelnamen: Zingerderwijs uit Oosterblokker o.l.v. Jan Vlaar met begeleiding van Vera Koedooder, Eigenwijs uit Westwoud o.l.v. Ruud Hoogenboom met begeleiding van Hans Weenink, Sint-Martinuskoor uit Zwaag o.l.v. Gerard Arendsen met begeleiding van Marianne Habets, de Michaël Cantorij uit Blokker o.l.v. Gerard Arendsen met begeleiding van Ben Odijk, Het Middenkoor uit Hoorn met begeleiding van Hans Weenink en Voces Cyriaci uit Hoorn beide o.l.v. Mark Heerink.
Aanleiding voor het festival is de jaarlijkse Mariaprocessie die dit jaar voor de vijfde maal gehouden werd en waaraan o.a. bisschop Punt, de burgemeester en enkele wethouders van Hoorn deelnamen. Zij werden voorafgegaan door vaandeldragers van het Sint-Servaasgilde uit Lieshout.
Tijdens het festival 's avonds waren de afzonderlijk presentaties van de koren de moeite van het aanhoren waard. Het repertoire was zeer divers. Er werd gezongen van Engelstalige populaire muziek tot Anglicaans kerkmuziek en van Spaanse kerstmuziek tot een Ave Maria van de Poolse componist Kowalenski. De koren hadden ook aantal werken voorbereid die zij gezamenlijk zouden uitvoeren. Vooral de 16-stemmige (!) uitvoering van het Magnificat uit Taizé zorgde voor een bijzondere afsluiting van de avond.
Tijdens de pauze werd een collecte gehouden voor de Voedselbank in Hoorn, nadat een medewerker van de voedselbank het een en ander over de Voedselbank had verteld. Inclusief een bijdrage van de PCI uit Hoorn kon € 1.050,00 aan de Voedselbank worden overgedragen.
De organisatie van dit festival was in handen ven de NSGV Haarlem-Amsterdam, de parochie Hoorn en het Middenkoor uit Hoorn.
Tien amateurorganisten bespeelden het beroemde Müllerorgel
Tien amateurorganisten grepen hun kans om op 16 en 30 september het wereldberoemde orgel van de 'Oude Bavo' in Haarlem te bespelen. Deze kans werd hun geboden tijdens de contact- en studiedagen voor organisten van de NSGV Haarlem-Amsterdam.
Onder leiding van Anton Pauw, de vaste bespeler van dit instrument, konden de organisten de door hen gekozen orgelwerken spelen en daarbij de juiste registraties kiezen. Uiteraard werden de zware 32-voets registers in het pedaal niet overgeslagen. Zeer leerzaam was ook de demonstratie van het orgel door Anton Pauw. Registeren op een dergelijk groot instrument met meer dan zestig registers is een kunst apart. Vooral het verschil tussen de klank van het orgel boven bij de speeltafel en in de kerk maakt het tot een uitdaging om dit instrument te bespelen.
Vervolgens speelden alle deelnemers een door hen gemaakt voorspel bij het lied 'Zomaar een dak boven wat hoofden', in de protestantse kerk beter bekend als 'Komt nu met zang van zoete tonen' uit Valerius' Gedenkklank. Het was bijzonder om te horen hoe divers deze voorspelen waren. Mark Heerink sloot hierbij aan met de korte workshop 'Hoe maak ik een goed voorspel'. Daarin werd ondermeer aangegeven hoe simpel en doeltreffend een voorspel gemaakt kan worden, maar ook hoe vervolgens er mogelijkheden zijn om een uitgebreider voorspel te maken. Deze workshop diende tevens als een uitnodiging om deel te nemen aan de basiscursus kerkelijk orgelspel waarvoor er inmiddels er vier aanmeldingen, zijn, zodat de cursus in november van start gaat.
Jos Beijer overleden
22 augustus 1970 - 22 augustus 2011
Op maandag 22 augustus 2011, zijn 41e verjaardag, is na een lange lijdensweg kerkmusicus Jos Beijer overleden. Van maart 2002 tot mei 2010 was hij als regionaal medewerker kerkmuziek (rmk) verbonden aan de diocesane afdeling van de Nederlandse Sint-Gregoriusvereniging (NSGV) in het bisdom Haarlem(-Amsterdam). In deze functie was hij aanvankelijk speciaal aangesteld voor het toenmalige dekenaat Zaanstreek-Waterland, maar in de praktijk bleven zijn werkzaamheden niet beperkt tot die regio. Zo heeft Jos diverse studiedagen en cursussen geleid en heeft hij ervoor gezorgd dat de NSGV Haarlem ook op het internet te vinden was.
Twee grote projecten waar hij zich met hart en ziel voor inzette waren ‘Mozart in de kathedraal’ – een scratchdag in de Sint Bavo vanwege de 250e geboortedag van Mozart – en de opleiding Kerkmusicus III (2004-2007), waarbij hij docent was voor koordirectie. Verder is Jos dirigent geweest van een groot aantal koren, onder andere in Hoorn en Poeldijk.
Nadat zijn gezondheid al langere tijd te wensen overliet, werd in de loop van 2009 duidelijk dat Jos leed aan een zeer zeldzame spier- en stofwisselingsziekte (MNGIE), die zijn lichaam verder zou slopen. Jos zag in dat dit het einde zou betekenen van zijn loopbaan als uitvoerend musicus en besloot om dit met een concert te markeren. Op zondag 21 maart 2010 werd in de parochiekerk van zijn geboorteplaats Maurik zijn wens vervuld en bleek hoevelen er met hem verbonden waren: de kerk was overvol! Wel bleef Jos nog actief als componist. Zo leverde hij met zijn Processione een bijdrage aan het Haarlemmer Orgelboek. Zijn laatste werk is een Requiem dat op zaterdag 15 oktober a.s. uitgevoerd zal worden in Utrecht. (Nadere informatie volgt later op deze site.)
Jos en zijn vrouw Monique vestigden hun hoop op een stamceltransplantatie, die het proces van achteruitgang mogelijk zou kunnen vertragen. In juli jl. werd Jos daartoe opgenomen in het UMC te Utrecht, maar helaas bleek deze behandeling niet het gewenste resultaat te hebben. Er traden ernstige complicaties op en Jos heeft zijn leven moeten terugleggen in de handen van zijn Schepper.
Het bestuur en de medewerkers van de NSGV Haarlem-Amsterdam zijn dankbaar dat Jos zich, zoveel hij kon, heeft ingezet voor de kerkmuziek in ons bisdom.
Wij wensen hem toe dat hij nu mag leven in het Licht van de Verrezen Heer.
We leven mee met zijn vrouw Monique, zijn zoontje Jan, zijn vader en de overige familieleden die Jos erg zullen missen. Dat zij de kracht zullen krijgen om dit verlies te kunnen dragen.
Verslag studiedag voor organisten over Fiori Musicali van Girolamo Frescobaldi in de NH-kerk te Oosthuizen
Op zaterdag 21 mei werd in Oosthuizen een studie- en contactdag gehouden voor organisten, met als onderwerp het orgelboek Fiori Musicali (muzikale bloemlezing) van Girolamo Frescobaldi (1583-1643). Elf deelnemers hadden zich ingeschreven voor deze dag, die onder leiding stond van Mark Heerink. De keuze voor de Nederlandse Hervormde kerk van Oosthuizen kwam natuurlijk door het prachtige orgel dat in deze kerk staat. Het orgel is een van de oudste klinkende instrumenten in Nederland en het bevat waarschijnlijk pijpwerk uit de 15e en 16e eeuw. Ook de middentoonstemming van het orgel maakt dat het instrument goed geschikt voor het vertolken van de muziek van Frescobaldi.
De dag begon met een inleiding over de muziek in de 16e eeuw in Italië. Het doel daarvan was om duidelijk te maken hoe de kerkmuziek beïnvloed werd door de wereldlijke muziek. De begrippen prima pratica en secunda pratica die we voor het eerst tegenkomen in het voorwoord van Scherzi Musicali (1607) van Claudio Monteverdi stonden daarbij centraal. Ook de orgelbouw in Italië, de alternatim praktijk (het afwisselend uitvoeren van orgelmuziek en gregoriaans gezang) en de uitvoeringspraktijk van de orgelmuziek van Frescobaldi kwamen aan bod.
Vervolgens konden de deelnemers hun voorbereide werken uit Fiori Musicali spelen. Aan de hand van de voorwoorden die Frescobaldi bij zijn diverse orgel- en clavecimbelboeken heeft geschreven werd vervolgens commentaar gegeven op de diverse interpretaties. Bijzonder is bijvoorbeeld het voorwoord van “Il Primo Libro Di Capricci” uit 1624 waarin de componist zegt over die gevallen die schijnbaar niet overeenkomen met de gebruikelijke regels van het contrapunt men allereerst het affect van die sectie moet zoeken. Ook merkt hij op dat hij “gemerkt heeft hoe welkom de manier van spelen met zangerige affecten (…) is”. Of in “Il Secondo Libro”uit 1637: hierin verwijst de componist naar ‘i Madrigali moderni’, de moderne madrigalen, wier tactus (beweging) aangepast kan worden aan de affecten (gemoedstoestand) of betekenis van de woorden. Met name bij de Toccata’s uit Fiori Musicali, die geschreven zijn om tijdens de consecratie te spelen, zijn deze aanwijzingen van groot belang voor de interpretatie. De deelnemers hadden dan ook een reader gekregen waarin onder meer de voorwoorden uit de diverse boeken met vertaling in stonden. Daardoor was het goed mogelijk voor de deelnemers die op dat moment niet zelf speelden, actief mee te denken over de interpretatie van het op dat moment gespeelde werk.
Over de bruikbaarheid van deze muziek in de huidige liturgie is natuurlijk verschil van mening mogelijk. Het alternerend uitvoeren van gregoriaans en orgel is misschien leuk op Sint Caeciliadag of tijdens een concert, maar zal verder niet of weinig gebeuren in de huidige liturgische praktijk. Echter, veel van de werken zijn nog uitstekend te spelen in de liturgie van vandaag. Zo kan tijdens de communie heel goed een Elevatie-Toccata gespeeld worden en zijn ook de diverse Recercare’s, Canzoni en de Bergamsca prima te gebruiken.
Maar, misschien nog wel belangrijker dan de huidige bruikbaarheid van deze muziek, is de mogelijkheid om uit de diverse voorwoorden op te maken wat men bedoelde met ‘de nieuwe manier van spelen’ in het begin van de 17e eeuw. En als Frescobaldi op een bepaalde manier met tempofluctuaties gespeeld kan worden, geldt dat dan ook voor zijn Zuid-Duitse leelingen die op hun beurt weer invloed hebben gehad op Noord-Duitse componisten als Tunder en Buxtehude? Wellicht een goede vraag om eens nader te belichten tijdens een volgende studie-en contactdag voor amateur-organisten.
Restauratie beroemd Haarlems orgel voltooid
Zondag 15 mei jl. vond de feestelijke presentatie en inwijding plaats van het geheel gerestaureerde orgel van de Sint-Josephkerk in Haarlem. Enkele honderden genodigden en andere belangstellenden waren er getuige van hoe pastoor H.J. Niesten met gebed, wijwater en wierook het instrument weer toewijdde aan de eredienst. Nadat de pastoor de beginwoorden van de oude hymne ‘Te Deum laudamus’ gezongen had, bracht organiste Gemma Coebergh het orgel weer volop tot klinken met de feestelijke Toccata van Hendrik Andriessen. Daarna zette zij het presentatieconcert voort met werken van De Klerk, Franck en Duruflé. De Schola Cantorum van de Sint-Josephkerk bracht o.l.v. Dick Hogenhout enkele gregoriaanse gezangen ten gehore.
“Het orgel van Andriessen en De Klerk”, zo staat het orgel in de Haarlemse Sint-Josephkerk bij de orgelliefhebbers in Nederland bekend. Niet voor niets, want de beide grootmeesters van de orgelkunst hebben het grootste deel van de 20e eeuw dit orgel bespeeld. Het instrument, in 1907 gebouwd door de firma Adema, heeft hen geïnspireerd tot een groot aantal composities. Befaamd waren ook de fraaie klanken die zij in hun improvisaties uit het orgel wisten te toveren.
Al kort na haar aantreden in 1998 begon de huidige titulair organiste, Gemma Coebergh, steeds meer hinder te ondervinden van de slechter wordende staat van het orgel en heeft ze er bij het parochiebestuur op aangedrongen dat het instrument spoedig gerestaureerd zou gaan worden. Mede dankzij diverse subsidies en de opbrengst van benefietconcerten en andere acties is het gelukt de benodigde gelden hiervoor bijeen te brengen en kon Adema’s Kerkorgelbouw uit Hillegom in november 2009 de restauratie ter hand nemen.
Voortaan zullen de fraaie klanken van dit instrument iedere zondagmorgen weer klinken als omlijsting van de gregoriaanse gezangen in de hoogmis van 10.00 uur. Maar ook zullen er regelmatig orgelconcerten gegeven worden.
Verslag kennismakingcursus gregoriaans te Wognum
Op vrijdagavond 4 maart 2011 begon in de Nederlands Hervormde Kerk te Wognum de kennismakingscursus gregoriaans. Het initiatief voor deze cursus kwam vanuit het koor De Vrienden van het Gregoriaans, een koor dat al 42 jaar in de diverse kerken van West-Friesland gregoriaans zingt. Met deze cursus wilde het koor het gregoriaans onder de aandacht brengen en nieuwe leden werven. Met name vrouwen werden uitgenodigd om deel te nemen aan de cursus en eventueel daarna ook lid te worden. De cursus besloeg vier avonden en de cursusleider was Mark Heerink. De cursus zou gegeven worden in het repetitielokaal van ‘De Vrienden’, maar vanwege de grote belangstelling moest worden uitgeweken naar de Hervormde kerk van Wognum. 
Tien dames en achtentwintig heren afkomstig uit heel West-Friesland maakten kennis met de gregoriaanse gezangen door veel te zingen en. Ook werd er gekeken naar de achtergronden van deze gezangen, de oude handschriften, en werd aandacht besteed aan de verschillende uitvoeringspraktijken. Af en toe leverde dat een leuke discussie op met enkele leden van De Vrienden van het Gregoriaans die een andere uitvoeringswijze gewend waren, maar geen enkel moment stond dat het plezier in het zingen in de weg. Ook de verschillende antwoorden die gegeven werden op de vraag ‘voor wie zingen we eigenlijk’ gaven stof tot nadenken.
Inmiddels is het koor De Vrienden van het Gregoriaans een aantal nieuwe vrouwelijke leden rijker en is het enthousiasme voor het gregoriaans alleen maar toegenomen in West Friesland. We spreken de wens uit dat het koor nog vele jaren mag zingen in de diverse kerken!
Inschrijffomulier Organistenbank vernieuwd
Op de pagina documenten en formulieren is een vernieuwde versie geplaatst van het inschrijfformulier voor organisten die tijdelijk of permanent beschikbaar zijn voor liturgische vieringen in de kerken en kapellen binnen het bisdom Haarlem-Amsterdam. Meer dan 30 organisten hebben zich inmiddels ingeschreven en diverse keren is via dit bestand voorzien in een behoefte.
NSGV wil adressenbestand actueel houden: formulier op website
Om koorbesturen, dirigenten en organisten en anderen die betrokken zijn de r.-k. kerkmuziek gericht te kunnen benaderen voor activiteiten die voor hen van belang zijn, is het nodig dat de NSGV voortdurend zorgt voor het up-to-date houden van haar adressenbestand. U kunt de NSGV voortaan helpen en tevens zorgen dat u op de hoogte blijft door het fomulier op de welkomstpagina van de diocesane afdeling NSGV Haarlem-Amsterdam in te vullen. De aan ons verstrekte gegevens worden, overeenkomstig de privacywet, alleen gebruikt door de NSGV. U kunt op elk gewenst moment door het verzenden van een e-mailbericht aangeven dat u uit het bestand verwijderd wilt worden.
Verslag kennismakingscursus gregoriaans te Edam
Op donderdagavond 13 januari 2011 begon in de H. Nicolaaskerk aan de Voorhaven in Edam de kennismakingscursus gregoriaans. Zevenentwintig zangers (m/v) namen deel aan deze vier avonden durende cursus onder leiding van Mark Heerink. De meesten van hen zijn lid van de kerkkoren van de parochie in Edam, maar er waren ook enkele deelnemers uit Zeist en Purmerend. Het doel van de cursus was enerzijds de achtergronden van deze oude gezangen te leren kennen, en anderzijds door veel te zingen vertrouwd te raken met de muziek.
Het gregoriaans kent verschillende uitvoeringstradities. Aan de hand van geluidsopnamen kregen de deelnemers bijvoorbeeld te horen hoe een uitvoering klinkt die we meer associëren met de manier waarop de voorzangers in een moskee hun gezangen voordragen dan met de wijze van zingen die we gewend zijn in onze eigen traditie. Ook is er gekeken naar oude handschriften met de oudste muzieknotatie in neumen en hoe die zogenaamde neumen later over zijn overgegaan naar de nu gebruikelijke kwadraatnotatie.
Aansluitend op de wijze zoals men dat in Edam gewend is, werden diverse gezangen geoefend. Zo zijn onder meer het Requiem, de Missa VIII, de sequens Victimae Paschali Laudes en het Credo III gezongen. Ook de organiste werd daarbij af en toe ingeschakeld, want hoewel het gregoriaans in principe zonder instrumentale begeleiding wordt uitgevoerd, kan een begeleiding ter ondersteuning van koor en gemeenschap zeer welkom zijn en het is een kunst apart om dat goed te doen.
Enthousiasme alom in Edam over het gregoriaans en door de deelnemers werd dan ook de wens uitgesproken dat deze gezangen nog lang gezongen zullen worden in de liturgie in en buiten Edam.
Haarlemmer Orgelboek: 15 composities voor de liturgie
In mei 2010 verscheen op initiatief van de NSGV Haarlem-Amsterdam het Haarlemmer Orgelboek. Het bevat vijftien orgelwerken van Nederlandse componisten voor liturgisch gebruik. Naast vijf bestaande composities van de Hendrik Andriessen en Albert de Klerk zijn er nog tien nieuwe werken opgenomen in dit boek. Het boek ontleent zijn naam aan de bisschopsstad Haarlem, die tegelijk ook een centrum van orgelcultuur is. De afdeling Haarlem-Amsterdam van de Nederlandse Sint-Gregoriusvereniging (NSGV) heeft het initiatief genomen tot deze uitgave om daarmee de orgelcultuur in de rooms-katholieke liturgie nieuw leven in te blazen en inmiddels zijn er ook plannen om alle werken uit het Haarlemmer Orgelboek op cd te zetten.
Het Haarlemmer Orgelboek is te bestellen bij ons bureau (klik hier)
of bij
Ascolta Music Publishing
Postbus 162, 3990 DD Houten
tel. 030 637 42 37
e-mail info@ascolta.nl
Prijs: € 19,50 (excl. verzendkosten).
Organistenbank werkt!
Ruim een jaar geleden riepen wij organisten in ons bisdom op zich in te schrijven in ‘de Organistenbank’, zodat parochies die op zoek zijn naar een vaste of vervangende organist door ons geholpen kunnen worden. Inmiddels is gebleken dat deze formule aanslaat: 24 organisten hebben zich ingeschreven. Enkelen van hen hebben hierdoor een vaste aanstelling gekregen bij een parochie, anderen konden in de bres springen voor zieke collega’s.
Organisten kunnen zich ook nu nog inschrijven. Inschrijvingsformulier Organistenbank (pdf)
Parochie- en koorbesturen kunnen een beroep op ons doen wanneer ze op zoek zijn naar een organist. Wanneer ze hierom vragen kunnen we hen de meest actuele lijst met beschikbare organisten toezenden. Mail naar nsgv@bisdomhaarlem.nl