Leerstoel - Onderzoek
Onderzoek
Muziekcultuur en hedendaagse (christelijke) ritualiteit
Onderzoeksdomein: muziek en uitvaartrituelen
De wijze waarop muziek deel uit maakt van de christelijke ritualiteit is in onze huidige cultuur allerminst eenduidig. Lagen voorheen de repertoires min of meer vast, thans zien we dat de muziekkeuze sterk bepaald worden door locale omstandigheden en voorkeuren, en dat er uit tal van (vaak ook verrassende) bronnen wordt geput.
Het meest sterk zien wij het ontstaan en de groei van een pluralistische muziekcultuur bij rituelen waarbij de invloed van zogenoemde randkerkelijken dominant is. We denken dan met name aan gelegenheidsliturgie, aan rituelen op de levensas (doop, huwelijk, uitvaart). Bij deze rituelen zijn de grenzen tussen ‘binnen’ en ‘buiten’ de kerk vloeiend. Zo kent het uitvaartritueel vaak zowel een viering in de kerk, als een ritueel dat zich afspeelt op de begraafplaats, in de aula van het uitvaartcentrum of het crematorium. Deze rituele settings beïnvloeden elkaar. Klonk vroeger bij de uitvaartliturgie de gregoriaanse requiemmis, of een toonzetting van de Latijnse requiemteksten door componisten als Perosi, Refice, Witt en anderen, nu kiezen nabestaanden, mede onder invloed van de rituelen die zij meemaken in uitvaartcentrum en crematorium, voor Nederlandstalige liturgische gezangen, geliefde klassieke composities die men kent van radio of televisie, popsongs en smartlappen, al dan niet van cd.
Dit onderzoeksproject wil inzicht bieden in de pluralistische muziekcultuur in relatie tot de christelijke ritualiteit. Deze nieuwe fase in de ontwikkeling van ritueel-muzikale repertoires roept tal van vragen op, onder meer vragen naar muziek en transcendentie, muziek en gemeenschap, muziek en (christelijke) identiteit, liturgische muziek en populaire muziekcultuur. Dit onderzoeksproject wil op deze fundamentele kwesties ingaan. Als casus of domein wordt gekozen voor uitvaartrituelen, niet alleen omdat in dit domein veelvuldig een beroep op de kerken wordt gedaan, maar ook omdat muziek in deze rituelen een belangrijke component is.
Geplande output:
Monografie, verslagen van studiedagen in relatie tot het onderzoeksproject, populariserende artikelen in Gregoriusblad en het Tijdschrift voor Liturgie.
In 2008 richtte het onderzoek zich vooral op de wijze waarop muziek betekenis krijgt voor mensen. Het onderzoek resulteerde in het boek Elke muziek heeft haar hemel.
In 2009 richt het onderzoek zich op het Requiem en op de toenemende popularisering van de liturgische muziek.
Promotiebegeleiding
Afgerond:
Dr. Mirella Klomp, The sound of worship.
Voor meer informatie klik hier...
2008 - 2012
Drs. Heleen Kommers, Jongeren, popmuziek en religiositeit. Over de religieuze beleving van popmuziek tijdens popfestivals. Promotie in samenwerking met Fontys Hogescholen.